سهیلا سلطانی
اینترنت، اینترانت و اکسترانت به دلیل مزیتهای فراوان در حال تبدیل به سکوی تجارت الکترونیک و بازرگانی الکترونیک می باشند.ارتباط جهانی، سهولت استفاده، هزینه پایین و قابلیتهای چند رسانه ای سبب شد تا از اینترنت برای برنامه های کاربردی تعاملی، خدمات و کالاها استفاده گردد.
هم بندی و دسترسی جهانی،کاهش هزینه های ارتباطی،کاهش هزینه های بازرگانی و معاملاتی،
کاهش هزینه های سازمانی،ویژگی تعاملی، انعطاف پذیری و سفارشی،توزیع سریع دانش از جمله مزایای اینترنت برای سازمانها می باشد.
اینترنت به سرعت در حال تبدیل به فناوری برتر در تجارت الکترونیک می باشد زیرا با هزینه بسیار پایین روش آسان تری برای ارتباطات برون سازمانی فراهم می کند. وب سایتها در هر زمانی در اختیار مشتریان و شرکاء می باشد و از این طریق می توان کانالهای ارتباطی، بازاریابی و فروش ایجاد کرد. انجام الکترونیکی مبادلات زمان و هزینه انجام معاملات و ارسال کالا را بسیار کاهش داده است.
اینترانت و اکسترانت
دو نمونه از مهمترین گستره های اینترنت، " اینترانت ها و اکسترانت ها" هستند. اینترانت، شبکه داخلی سازمانی است که از طریق آن امکان دسترسی به داده های یک شرکت و سازمان برای افراد داخل سازمان بوجود می آید. دسترسی به آن محدود است و فقط در داخل سازمان مورد استفاده قرار می گیرد. اینترانت همان مفاهیم و تکنولوژیهای اینترنت را مورد استفاده قرار می دهد.در اینترانت برای ارتباط از بستر اینترنت استفاده نمی شود و در صورت نیاز به اتصال به اینترنت لزوماً اینترانت را پشت یک fire wall یا دیواره آتشین قرار می دهندتا از خطر ها در امان باشد. اینترانت ارزان است و متناسب با نیاز قابل گسترش و یا کوچک شدن است و از طریق بیشتر رایانه ها دسترس پذیر است. اینترانت ها به سازمانها کمک می کنند تا یک محیط اطلاعاتی غنی تر و پاسخگوتر ایجاد کنند. یکی از استفاده های اصلی اینترانت ایجاد محیطی درون سازمانی برای ذخیره اطلاعات است که در هر زمان می توان آن را روزآمد ساخت که از این طریق سازمان را قادر می سازد تا در مقایسه با نشر سنتی کاغذی که به شدت به مکان و زمان وابسته است با سرعت بیشتری به نیازهای در حال تغییر افراد پاسخ گوید.
اینترانت و دیگر فناوریهای شبکه ای ابزارهایی غنی برای ایجاد محیط همکاری هستند به طوری که اعضای یک سازمان می توانند بدون محدودیتهای فیزیکی به مبادله عقاید بپردازند، اطلاعات خود را به اشتراک بگذارند و باهم بر روی طرحها و وظایف مشترک کار کنند. اینترانت در حال رسوخ در تمامی بخشهای عمده بازرگانی است و سبب شده تا شرکتها و سازمانها بیشتر فرآیندهای بازرگانی مانند امور مالی و حسابداری، فروش و بازاریابی، ساخت و تولید و... را به صورت الکترونیکی مدیریت کنند.
مزایای اینترانت:
افزایش تشریک مساعی کارمندان و تقسیم اطلاعات میان آنها،دسترسی کارمندان سازمان به اطلاعات صرف نظر از محلی که در آنجا حضور دارند،بهبود روشهای تصمیم گیری و به کارگیری اطلاعات،
کاهش هزینه ها از جمله چاپ و توزیع کاغذ، آموزش کارمندان، فروش و بازاریابی و حسابداری،تولید ، دسترسی و توزیع سریع تر اطلاعات،انتقال اطلاعات به شخص یا اشخاص مورد نظر در سازمان بدون اتلاف وقت در کمترین زمان،بهبود و ارتقای سطح همکاری کارمندان و تلاش در جهت ایجاد نوعی حس جمع گرایی،سهولت و ارزانی کاربرد،سهولت دستیابی به نتایج در شرکتی یکپارچه تر و با مشارکت بهتر و بهره ورتر.
اکسترانت ها به اینترانتهای خصوصی که در اختیار کاربران بیرون از سازمان یا شرکت نیز قرار می گیرند گویند. شبکه اکسترانت تاحد بسیار زیادی شبیه اینترانت است با این تفاوت که اکسترانت به منظور دسترسی به تعدادی از شرکای تجاری ، مشتریان خاص و مواردی که به عنوان جزئیات اصلی یک شرکت تلقی می شوند، گسترش می یابد. اکسترانت ها برای دسترسی نیازمند یک نام کاربری و یک کلمه عبور بوده و از طرفی هویت کاربر قسمتهایی از اکسترانت را که می تواند مرور کند، تعیین می کند. اکسترانت ها موجب می شوند تا سازمان ها اطلاعات خود را با مشتریان، تامین کنندگان محصولات و سایر نمایندگان تجاری در میان گذارند و این اطلاعات را توسعه و گسترش دهند. در شبکه اکسترانت از بستر اینترنت برای ایجاد ارتباط استفاده می شود. اکسترانت برای سازمانهایی که ساختمانهایی دور از یکدیگر در نقاط مختلف دارند نیز استفاده می شود.
مزایای اکسترانت:
تبادل اطلاعات میان مشتریان،ایجاد امکان استفاده از اطلاعات منتخب برای افراد برون سازمانی کلیدی،
کاهش هزینه ها و بهبود فرآیندهای تجاری و کاری،بهبود و گسترش موقعیت رقابتی شرکت نیز از مزایای استفاده از اکسترانت است.
مزایای مشترک اینترانت و اکسترانت:
انتقال اطلاعات فردی به شکل های مختلف مانند پست الکترونیکی، جلسات بحث و تبادل نظر و دوره های آموزشی به افراد مورد نظر، ایجاد زمینه مناسب برای دسترسی به انتشارات شامل کاتالوگ،
خبرنامه، فهرست های قیمت، تولید بولتن و...،دسترسی راحت به برنامه های پایگاه داده، گزارش ها، فرم های کارمندان، سفارش ها، فهرست موجودی و...،توسعه شبکه مدیریت، پایگاه دانش، پشتیبانی فنی و...،اینترانت و اکسترانت ابزارهای کاملی برای رسیدن به برخی روشها جهت روان بودن سیستم کاری مدیریت پروژه، زمان بندی و سایر موارد محسوب می شوند.